Historische Kring Loenen

 
 

Terugblik

11 juni 2022 - Fiets excursie Loenderveense plas 
Op 11 juni nam een klein maar select gezelschap deel aan een fietsexcursie naar Loenderveen. Ook dit maal begon de excursie met een ontmoeting bij de fam. Griffioen die even gezellig was als leerzaam. De heer Griffioen (Sander) wist de vele leerzame informatie met smeuïge anekdotes te brengen. In de vogelkijkhut aan de Alembertskade vertelde Wendela Sandberg o.a. over proeven van het Waternet. Wat  opviel was de optimistische toon: de waterkwaliteit is weer vooruit gegaan, en er heerst minder pessimisme over de opmars van de Amerikaanse rivierkreeft. Op de terugweg via de Bloklaan stopten we nog bij meerdere plaatsen waar wat bijzonders over de geschiedenis of het landschap te vertellen viel.

foto: Sander Griffioen

Na alles wat we die middag hoorden en zagen was het niet meer voorstelbaar dat nog in 1927 een plan over het plempen van de plas met Amsterdams huisvuil het bijna haalde. En na alles wat we nu weten is deze fietstocht, als wij alleen op pad gaan, ook ooit meer hetzelfde. Dan kijk je met andere ogen naar het landschap maar ook zeker naar de brug. Hartelijk bedankt Sander voor je leuke en enthousiaste inzet.

19 mei 2022 - lezing James Kennedy

Kennedy verstaat de kunst het publiek erbij te betrekken.
Op 19 mei verzorgde de Amerikaans-Nederlandse historicus James Kennedy een goed bezochte lezing over de betekenis van verenigingsleven voor wat hij een ‘high trust society’ noemde.  Hiermee bedoelde hij een samenleving waarin zoveel onderling vertrouwen heerst dat mensen samenwerking zoeken en er bijvoorbeeld toe komen verenigingen van allerlei soort te stichten. Wat een weinig opwindend onderwerp leek, ging leven doordat de spreker stap  voor stap zijn gehoor bij de ontwikkeling van het verenigingsleven wist te betrekken. Hij begon bij het incestverbod uit de zesde eeuw, waarmee als norm was gesteld om een partner buiten eigen familiekring te zoeken. In de Middeleeuwen vormden verenigingen van burgers een buffer tussen adel en kerk – denk aan de gilden. De grootste bloei kwam na het midden van de negentiende eeuw. Nieuw in die eeuw zijn de verenigingen die een maatschappelijk doel willen dienen en langs levensbeschouwelijke lijnen georganiseerd worden.

Statistisch bereikte het georganiseerde verenigingsleven zijn hoogtepunt in 1995. Daarna zien we bij de vakbonden, de traditionele politieke partijen, en ook de gevestigde kerken dat ledenverlies de aanwas gaat overtreffen. Niet dat de maatschappelijke betrokkenheid is afgenomen, maar wél de bereidheid om bindingen voor langere termijn aan te gaan.

Uit handen van Gerrie Hooft van Huysduynen ontving James Kennedy het bekende Thuis heb ik nog een ansichtkaart -- waarna de foto samen met auteur Juliette Jonker niet kon uitblijven. De bijna vijftig aanwezigen gingen voldaan naar huis, maar nog wel met de vraag wat die trendbreuk van rond 1995 voor onze HKL (opgericht in 1994!) zal betekenen.
foto: Janneke Kolijn


15 mei 2022 - lezing "FLORA BATAVA" 
Op deze stralende zondagmiddag heeft Inge van de Ven, eigenaar van Hotel Flora Batava, met veel enthousiasme een lezing gegeven over de geschiedenis van “de Vijverhof” later het huidige hotel Flora Batava. Alle facetten kwamen langs en er werd dan ook met interesse geluisterd naar hetgeen verteld werd. De lezing werd ondersteund door een prachtige PowerPoint presenstatie waarin vele oude portretten, beelden van bloemen etc. getoond werden.

Foto:  Micha Gerretsen

Foto: Peter Thiemann

Na afloop was er gelegenheid om samen met Inge van de Ven enkele kamers te bekijken en door de tuin te wandelen. De lezing werd bezocht door 51 bezoekers, terwijl er plaats was voor 40 bezoekers. Gelukkig konden er op het laatste moment nog wat stoelen bijgezet worden.


14 april 2022 - Lezing over Kasteel Nederhorst 
Na afloop van de ALV op 14 april jl. sprak Ruth van der Puijl van Stadsherstel Amsterdam over de restauratie van Kasteel Nederhorst, dat onlangs in het bezit van Stadsherstel is gekomen. Ruth is projectleider van de verbouwing. Zij gaf een historisch overzicht van het kasteel, dat dateert uit het einde van de 13de eeuw, in het rampjaar is verwoest en herbouwd en in 1971 geheel is afgebrand. Het huidige gebouw is dus een resultante van een roerig verleden met een gevarieerde lijst van eigenaren.


Collega Roos van Enter lichtte vervolgens de historie en de werkwijze van Stadsherstel Amsterdam toe. Stadsherstel is opgericht in 1957, een periode dat er veel panden in de Amsterdamse binnenstad gesloopt dreigden te worden. Sindsdien zijn er 750 huizen gekocht en gerestaureerd, inmiddels ook bijzondere gebouwen buiten de stad, zoals de Van Houtenkerk in Weesp, meerdere forten en nu dus ook kasteel Nederhorst. Bijzonder is dat Stadsherstel een NV is zonder winstoogmerk. De huuropbrengsten moeten dusdanig zijn dat de investeringen in 50 jaar zijn terugverdiend. Dat maakt dat de huurprijzen veelal onder een sterk commerciële niveau kunnen blijven.

Tot slot kregen de aanwezigen de plannen van de restauratie van het kasteel te horen. Het gebouw heeft een rechthoekige plattegrond met op elke hoek een ronde toren. Zo is elke verdieping mooi in vieren te delen, zodat er twaalf appartementen ontstaan, elk met een eigen torenkamer. Er worden in het park bedrijfsgebouwen uit later datum gesloopt om het historische koetshuis weer de volle aandacht te geven. Hierin worden ook woningen gerealiseerd en er komt kleinschalige nieuwbouw. Het park wordt openbaar toegankelijk, zodat iedereen kan genieten van dit bijzondere gebouw en het mooie park.
Tijdens de excursie naar kasteel Nederhorst in het najaar worden de plannen ter plekke nader toegelicht.


4 november 2021 - Terugblik lezing Drususgrachten
In een goed gevuld Studio Idee gaf Jan Verhagen, bioloog en archeoloog, een inkijkje in de theorie en praktijk van het archeologisch onderzoek. Het proefschrift dat hij binnenkort zal verdedigen aan de Vrije Universiteit Amsterdam behandelt de Romeinse Waterwerken in de Rijn-Maasdelta, specifiek die van de Romeinse generaal Drusus.

In de eerste eeuw voor Christus troffen de Romeinen voorbereidingen voor een invasie van Germanië. Om met hun rivierschepen de Noord-Duitse rivieren op te kunnen varen, zochten zij een binnenvaartroute vanaf de Rijn, via Flevomeer en Waddenzee. Uitgebreide literatuurstudies brachten Jan Verhagen er toe het traject van de Vecht aan te wijzen als waarschijnlijke verbindingsschakel tussen Rijn en Flevomeer.

In het huidige stroomgebied van de Vecht vonden we in de Romeinse tijd een serie plassen en verzorgde de Aa, de Angstel en de Gein als (smalle) riviertjes de waterafvoer naar het Flevomeer. Voor grootschalige troepenverplaatsingen met platbodems, zoals het opgegraven exemplaar in Castellum Hoge Woerd, waren ze niet geschikt. Verhagen stelde dat een serie verbindingskanalen tussen de plassen een aannemelijk alternatief kan zijn geweest. Die zogenaamde Drususgrachten zouden dan later door natuurlijk verloop zijn gaan meanderen. In combinatie met het droogvallen en droogleggen van de meren heeft dat uiteindelijk geresulteerd in de loop van de Vecht.

Grondmonsters genomen tijdens uitgebreid veldwerk tussen Overmeer en Nigtevecht duiden  inderdaad op een rechtere oorsprong van dat traject van de Vecht. Hoewel definitief bewijs moeilijk te geven is, zijn er aannemelijke redenen om de oorsprong van de Vecht als Drususgracht serieus te nemen. Een intrigerende gedachte!

------------------------------------------------------------ 

Terugblik Algemene Ledenvergadering 16 september 2021
De ALV in de Sint Nicolaas kerk in Vreeland werd dit jaar gekenmerkt door een relatief sober jaarverslag over 2020. Waar we gewoonlijk kun nen terugblikken op een jaar met een keur aan activiteiten, was 2020 - door de corona beperkingen- helaas wat mager. Het samenstellen van nieuwsbrieven en Vechtkronieken kon gelukkig wel doorgang vinden en daarmee en daardoor werden de leden geïnformeerd over historische wetenswaardigheden. Het ledenbestand laat voor het eerst in jaren een kleine daling zien. Voor het bestuur een aanknopingspunt om ledenwerving en behoud voor de komende periode hoog op de agenda te zetten. Financieel gezien was 2020 een stabiel jaar met overzichtelijke inkomsten en uitgaven. De kascommissie sprak lovende woorden uit voor het gevoerde financieel beleid. Een belangrijk agendapunt vormde de bestuurssamenstelling.

Liefst 3 bestuursleden vergaderden op 16 september jl. voor de laatste keer. Het formele afscheid ging gepaard met dankwoorden en overhandiging van mooie boeketten. De scheidende bestuursleden Maarten Bootsma, Wouter Pijzel en Gerrie Thijs én de aantredende bestuursleden Micha Cluysenaer, Janneke Kolijn en Juke van Niekerk laten in deze nieuwsbrief van zich horen. Het was fijn om te merken dat de leden weer enthousiast deelnamen aan de vergadering en de daarop aansluitende lezing. In totaal waren er zo’n vijftig personen aanwezig in Vreeland.

Na afloop van de ALV verzorgde Juliette Jonker-Duynstee de lezing ‘Thuis heb ik nog een ansichtkaart’. Dit is de titel van het boek dat zij samen met Edward Munnig Schmidt maakte op verzoek van hun vriend Anthony Lisman, die het door zijn vroegtijdig overlijden zelf niet kon maken. Velen zullen de tekst van boek herkennen als het begin van het onvergetelijke lied ‘Het dorp’ van Wim Sonneveld.  Het lied ademt de sfeer van nostalgie naar en transitie van het begin van de twintigste eeuw, de periode die in dit boek belicht wordt met zo’n 400 prentbriefkaarten uit de collectie van Lisman. Tijdens de lezing reisden de aanwezigen in vogelvlucht door het boek, waarbij Juliette bij menig foto een interessante toelichting wist te geven.

------------------------------------------------------------ 

Open Monumentendag 11 en 12 september 2021
Open Monumentendag 2021 was zeer succesvol voor de Stichtse Vecht.
Dit jaar werden er 5850 bezoekers geteld (Arnhem had er 5.000)
Loenen aan de Vecht had procentueel de meeste bezoekers ontvangen nl. 
Loenen: 1731 (11 monumenten)
Breukelen: 1390 (18 monumenten)
Maarssen 2729 (18 monumenten)

De nieuwe aanpak van de publiciteit door de OMD-commissie– dit jaar een bijlage bij de VAR van 8 pagina’s en de vele aanvullingen op de website van OMD- heeft dit jaar zeker tot een succes gemaakt. De OMD-website blijft daarom het hele jaar toegankelijk, www.openmonumentendag.nl Vreeland was dit jaar het speerpunt en er waren meerdere monumenten/erfgoed open, zoals “Buitenplaats Vreedenhorst”, “de Kaas- IJsboerderij de Willigen” en als varend erfgoed de tjalk “de Exempel”. Rondom de Sint Nicolaas Kerk waren kinderspelen etc. georganiseerd door de vrijwilligers van de Oranjevereniging. In Nieuwersluis was voor het eerst “Hofstede Sterreschans” geopend voor bezoek (80 bezoekers).

Tot slot heeft de Vriendenloterij de sponsoring van Open Monumentendag overgenomen van de Bankgiro Loterij en zal ook als zodanig zichtbaar zijn voor de volgende OMD-dagen.

------------------------------------------------------------ 

Bezoek Loenderveense Poldermolen en Loenderveense plas 25 september 2021
Bezoek aan de Loenderveense poldermolen met aansluitend de vaartocht op de mooie Loenderveense plas. Het weer was prachtig en iedereen heeft genoten van de achtergrondverhalen over het ontstaan van de legakkers, de aanwezigheid van de vele soorten vogels en de weidse uitzichten.


Winnaar van de Bronzen Troffel
De Bronzen Troffel, die ieder jaar beschikbaar wordt gesteld door de Gemeente Stichtse Vecht, is dit jaar gewonnen door Inge van de Ven, eigenaar van Hotel Flora Batava in Nieuwersluis. Dit historische pand heeft een mooie, lange geschiedenis van buitenplaats Vijverhof naar RIVM-onderzoeksinstituut tot aan het huidige hotel Flora Batava. De activiteitencommissie heeft inmiddels contact gelegd om een lezing te organiseren over de geschiedenis en de wederopbouw en verbouwing tot hotel van dit schitterende pand. De activiteitencommissie streeft ernaar om deze lezing te houden in het voorjaar van 2022. In een volgende Nieuwsbrief volgt nadere info.

------------------------------------------------------------